नाग

श्रावण शुक्लपक्षको पञ्चमी तिथिमा नागको पूजा गरी नागपञ्चमी पर्व मनाइन्छ। यस दिन घरघरमा नागको पूजा गरिन्छ र नागको चित्रमा दूध, दही, अक्षता, फूल, दूबो, पैसा राखी गाईको गोबरको सहायताले घरको ढोकामाथि टाँस्ने गरिन्छ। अनन्त, वासुकि, पद्म, महापद्म, तक्षक, कुलीर, कर्कट र शङ्ख गरी नागका आठ कुल छन्। यी अष्टकुल नागको पूजा गरी मूल ढोकामाथि नागको चित्र टाँस्नाले घरमा चट्याङ, आगो र सर्पको भय नहुने धार्मिक विश्वास रहेको छ। ज्योतिषशास्त्रअनुसार पञ्चमी तिथिका स्वामी नाग देवता हुन्। नाग देवता भूमिमा बस्छन्। भूमिमा खनजोत गर्दा नागलाई कष्ट हुने सम्भावना देखिएकाले नागपञ्चमीका दिन हलो जोत्न र जग खन्न हुँदैन भन्ने मान्यता छ।

नागपञ्चमीका दिन नागको विशेष पूजाआजा गरिन्छ। यस दिन नाग देवताको प्रसन्नताका लागि दिनभरि व्रत बसी सूर्यास्तपछि नाग देवतालाई खीर चढाई प्रसाद ग्रहण गर्ने चलनसमेत रहेको छ। यसरी नागको पूजा–उपासना गरी द्वारमा नाग–नागिनीको चित्र टाँस्नाले सर्पभय हुँदैन भन्ने जनविश्वास छ। नागपञ्चमीका दिन कामठमाडौंको टौदह, नागपोखरी लगायत नागको स्थान रहेका विभिन्न तलाउ, पोखरी र नागस्थानमा समेत धार्मिक मेला लाग्ने गर्दछ।

नेपालमा नाग पञ्चमीको दिन ब्राह्मण पुरोहित अथवा कन्याहरूले कागजमा विभिन्न नागका चित्र हातैले बनाएर यजमानका घर घरमा पुर्याई टाँस्ने गर्दछन्। यसरी बनाएको नागको चित्रसँगै सूर्य, चन्द्र, शङ्ख, चक्र, गदा, पद्म, माछा, बिच्छी, खजुरो आदिका चित्र पनि समावेश हुन्छन्। नागसँगै खेतबारीमा भेटिने अन्य विषालु जीवहरूको समेत भय नहोस् भनी तिनको पनि चित्र बनाउने चलन छ। नागको पूजा गर्ने मन्त्र पनि यसै कागजमा लेखिएको हुन्छ। गाउँघरमा यही चित्रलाई नागदेवताको प्रतिमा मानी पूजा गरेर घरको दैलोमा टाँस्ने गरिन्छ।

नागदेवतालाई पूजा गरी दूध, दूबो, कुश, चन्दन, फूल, अक्षता, लड्डु अर्पण गरिन्छ । यसरी पूजा गरेर तलको नाग स्तोत्र पाठ गर्नुपर्दछ–

श्रीनागस्तोत्रम्

अगस्त्यश्च पुलस्त्यश्च वैशम्पायन एव च ।
सुमन्तुजैमिनिश्चैव पञ्चैते वज्रवारकाः ॥१॥

मुनेः कल्याणमित्रस्य जैमिनेश्चापि कीर्तनात् ।
विद्युदग्निभयं नास्ति लिखितं गृहमण्डले ॥२॥

अनन्तो वासुकिः पद्मो महापद्ममश्च तक्षकः ।
कुलीरः कर्कटः शङ्खश्चाष्टौ नागाः प्रकीर्तिताः ॥३॥

यत्राहिशायी भगवान् यत्रास्ते हरिरीश्वरः ।
भङ्गो भवति वज्रस्य तत्र शूलस्य का कथा ॥४॥

अस्तिकस्य मुनेर्मातर्जगदानन्दकारिणी।
एह्येहि मनसा देवि !नागमातर्नमोSस्तुते ॥५॥

नागप्रार्थना

ब्रह्मलोके च ये सर्पाः शेषनागाः पुरोगमाः।
नमोऽस्तु तेभ्यः सुप्रीताः प्रसन्नाः सन्तु मे सदा॥१॥
विष्णु लोके च ये सर्पाः वासुकिप्रमुखाश्च ये।
नमोऽस्तु तेभ्यः सुप्रीताः प्रसन्नाः सन्तु मे सदा॥२॥
रुद्रलोके च ये सर्पाः तक्षकः प्रमुखास्तथा।
नमोऽस्तु तेभ्यः सुप्रीताः प्रसन्नाः सन्तु मे सदा॥३॥
खाण्डवस्य तथा दाहे स्वर्गञ्च ये च समाश्रिताः।
नमोऽस्तु तेभ्यः सुप्रीताः प्रसन्नाः सन्तु मे सदा॥४॥
सर्पसत्रे च ये सर्पाः आस्तिकेनाभिरक्षिताः।
नमोऽस्तु तेभ्यः सुप्रीताः प्रसन्नाः सन्तु मे सदा॥५॥
प्रलये चैव ये सर्पाः कर्कोटप्रमुखाश्चये।
नमोऽस्तु तेभ्यः सुप्रीताः प्रसन्नाः सन्तु मे सदा॥६॥
धर्मलोके च ये सर्पाः वैतरण्यां समाश्रिताः।
नमोऽस्तु तेभ्यः सुप्रीताः प्रसन्नाः सन्तु मे सदा॥७॥
इन्द्रलोकेषु ये सर्पाः तक्षकप्रमुखादयः।
नमोऽस्तु तेभ्यः सुप्रीताः प्रसन्नाः सन्तु मे सदा॥८॥
ग्रामे वा यदि वारण्ये ये सर्पाः प्रचरन्ति च।
नमोऽस्तु तेभ्यः सुप्रीताः प्रसन्नाः सन्तु मे सदा॥९॥
पृथिव्यां चैव ये सर्पाः ये सर्पाः बिलसंस्थिताः।
नमोऽस्तु तेभ्यः सुप्रीताः प्रसन्नाः सन्तु मे सदा॥१०॥
रसातले च ये सर्पाः अनन्तादि महाबलाः।
नमोऽस्तु तेभ्यः सुप्रीताः प्रसन्नाः सन्तु मे सदा॥११॥

21 responses to “नाग पञ्चमी”

  1. sen gagan says:

    nepali vasa ko chadparba

  2. Netra Roka says:

    Good

  3. Somghimire says:

    Om naag raja rani

  4. radika giri says:

    gaiko dudh, nag puja ra kali mata ko hawan

  5. सनतोष रिजाल says:

    हिनदु चाड परव मनाउदै जौ मानयता दिदै जौ

  6. ashish dhaulakoti says:

    jai naga dabata

  7. सुबास कार्कि says:

    धेरै राम्रो

  8. भेष राज पोडेल says:

    शुभकामना संम्पुण मेरो पात्रों परिवार नाग पुजा मन्ञपनी पोस्ट गरिदिनु होला धन्यवाद।

  9. अर्जुन श्रेष्ठ says:

    जय नाग राज

  10. मनोज प्रसाद उपाध्याय ढुंगेल, शहीद मार्ग, बिराटनगर, मोरङ, प्रदेश नं - १ नेपाल । says:

    हिन्दू धर्म को संरक्षण सम्बर्धन कालागि यस प्रकारका जानकारीमूलक ज्ञान चेतना क्षमता अभिवृद्धि मूलक सामाग्रीको सार्वजनिक सञ्जालहरू का माध्यम बाट र हिन्दू मठ मन्दिर धर्मशास्त्रका माध्यम बाट प्रातः अमृत बेला देखि सबैले सुन्नेगरी प्रशारण गर्ने गराउने पहलकदमी गर्न सक्दा अझै बढी उपलब्धि मूलक होला।

  11. स्वेता खनाल says:

    जय नाग राजा

  12. Jayq Hos Nagdevqta says:

    Every Year We All People Celerebqtes Nqgpanchami

  13. arjun says:

    chali aayako ritiriwaj chatparba lai hami le kahile pani vulnu hudaina nag panchami ko sabai lai kamana xa mero trfa bat

  14. Santosh Kumar says:

    love

  15. sunita bhandari says:

    Jay NAAG devtaa rakxa gara

  16. Arbind Kumar khatbe says:

    very very nice

  17. sunita bhandari , kosi morang urlabaari says:

    NAAG panhcmi ko hardik subha kamana, Jay HO takxak NAAG deutaye namo namah

  18. Rupesh Kumar Chauhan says:

    happy Nag panchami

  19. umesh pun says:

    bidesh basera pani nepali patro bat nepali Chad parba herna pauda khusi lageo

  20. टीका राम नेपाल says:

    आफ्नो रितिरिभाज लाई भुल्नु हुदैन नेपाली दाजुभाइ हरु ल

  21. Santosh Kumar Sah (Birgunj) says:

    jai nag panchami

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Copyright © 2017 Nepali Patro - Nepali Calendar - नेपाली पात्रो, All Rights Reserved